Tarihi kaynaklara dayandırıldığı belirtilen il bazlı bir çalışma, Türk boylarının Anadolu’daki yerleşim izlerini “harita” formatında yeniden tartışmaya açtı. Paylaşılan listede, Türkiye’nin farklı illerinde hangi Oğuz boylarının etkili olduğu; köy, mahalle ve yerleşim adları üzerinden tek tek örnekleniyor. Çalışmayı gören birçok kişi aynı soruya takılıyor: “Benim memleket hangi Türk boyuna dayanıyor?”
Geçmişten Günümüze Türk Devletleri Hatırlatması da Eklendi
Harita paylaşımının girişinde, Türk tarihinin ana devlet çizgisi de kronolojik olarak sıralanıyor. Büyük Hun İmparatorluğu’nun M.Ö. 204 – M.S. 216 aralığında Teoman önderliğinde kurulduğu hatırlatılıyor. Ardından Büyük Hun’un M.Ö. 58’de Doğu-Batı olarak ayrıldığı; Batı Hunları’nın Çiçi Yabgu, Doğu Hunları’nın ise Ho-Han-Ye Kağan (Şenyu) tarafından yönetildiği bilgisi veriliyor. Avrupa Hun İmparatorluğu (375–454) ve Ak Hun İmparatorluğu (420–562) ile birlikte Hun sonrası devamlılık vurgusu yapılıyor.
Liste, Göktürk İmparatorluğu (552–743), Avar İmparatorluğu (565–803), Hazar İmparatorluğu (651–983), Uygur Devleti (744–1335) ve Gazneliler Devleti (963–1183) başlıklarıyla sürüyor. Orta Çağ’ın büyük gücü olarak Büyük Selçuklu (1040–1157), ardından Harizmşahlar (1157–1231) ve Altın Orda (1236–1502) hatırlatılıyor. Büyük Timur İmparatorluğu (1368–1501) ve Hindistan merkezli Babür İmparatorluğu (1526–1856) da aynı çizgiye ekleniyor. Osmanlı İmparatorluğu için 1299–1922 aralığı veriliyor; en geniş sınırlara 1683’te ulaştığı notu düşülüyor.
Modern döneme gelindiğinde Türkiye Cumhuriyeti (1923–…), Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (1983–…), Azerbaycan (1991–…), Kırgızistan (31 Ağustos 1991), Tacikistan’la diplomatik ilişkilerin 29 Ocak 1992’de kurulduğu ve Özbekistan ile Türkmenistan’ın 1991’de bağımsız olduğu bilgileri yer alıyor. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı forsundaki 16 yıldızın “tarihteki 16 büyük Türk imparatorluğu”nu, ortadaki güneşin ise Türkiye Cumhuriyeti’ni simgelediği hatırlatılıyor.
Haritanın Omurgası: Anadolu’yu Türk Yurdu Yapan Oğuz Boyları
Çalışmanın ana kısmında, “Anadolu’yu Türk yurdu yapan Oğuz boylarını iyi anlamak gerekir” vurgusuyla il il dağılım listesi paylaşılıyor. Burada dikkat çeken nokta, boy adlarının kimi yerlerde doğrudan köy/mahalle adı olarak yaşaması. Örneğin Kayı boyu için Afyon-Emirdağ’dan Ankara (Kazan/Yenikent), Bolu-Gerede’den Konya-Bozkır’a, Kastamonu-Tosya’dan Tekirdağ merkeze kadar uzanan çok sayıda yer adı sıralanıyor. Bayat boyunda ise Adana Şambayat’tan Afyon (Merkez/Emirdağ), Ankara Ayaş/Bala’dan Antalya Elmalı/Korkuteli’ne, Konya Beyşehir’den Manisa Soma’ya kadar geniş bir yayılım dikkat çekiyor.
Listede Alka-Evli (Samsun Vezirköprü; Manisa Kırkağaç), Kara-Evli (Tekirdağ merkez; Zonguldak Çaycuma), Yazır (Antalya Kumluca/Finike; Konya Sille; Tekirdağ Barbaros), Döğer (Konya Ilgın; Muğla Fethiye), Dodurga (Tokat Çamlıbel; Sinop Boyabat), Avşar/Afşar (Ankara, Kayseri, Konya, Sivas gibi birçok il), Kızık (Bursa’daki Kızık yerleşimleriyle birlikte farklı iller), Beydili (Ankara Nallıhan; İçel/Gülnar), Kargın, Bayındır (İzmir Bayındır dahil), Peçenek, Çavuldur/Çavundur, Salur, Eymür/Eymir, Büğdüz ve Kınık gibi çok sayıda boy başlığı da tek tek örnek yerleşimlerle aktarılıyor. Harita tam da bu yüzden, “soy kütüğü” merakıyla bakanların ilgisini çekiyor: Çünkü birçok kişi kendi ilinde ya da ilçesinde bir boy adını doğrudan mahalle adı olarak görüp geçmişe dair ipuçları arıyor.
