Yeni yılla birlikte Baltıklar’da dikkat çeken bir karar hayata geçti. Letonya, Rusçanın kamusal alandaki kullanımını sınırlandıran kapsamlı bir düzenlemeyi 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe soktu. Alınan kararla birlikte ülkede Rusça kamu yayınları tamamen durdurulurken, okullarda verilen Rusça dil eğitimi de müfredattan çıkarıldı. Karar, nüfusun önemli bir bölümünün günlük yaşamında Rusça kullandığı bir ülkede uygulanmaya başlaması nedeniyle hem iç kamuoyunda hem de uluslararası alanda geniş yankı uyandırdı.
Kamu yayınları durduruldu, eğitimden çıkarıldı
Hükümetin aldığı düzenleme kapsamında devlet destekli ya da kamusal nitelik taşıyan yayın organlarında Rusça içeriklere artık yer verilmeyecek. Aynı şekilde, ilkokuldan lise düzeyine kadar okullarda verilen Rusça dersleri de tamamen kaldırıldı. Yetkililer, bu adımın yalnızca medya ve eğitimle sınırlı olduğunu, özel hayatta bireylerin hangi dili konuştuğuna dair bir yasak getirilmediğini vurguluyor.
Ancak uygulamanın kapsamı, Rusçanın kamusal görünürlüğünü ciddi biçimde azaltacak nitelikte. Uzun yıllardır ülkede faaliyet gösteren Rusça yayın yapan kanalların ve programların kapatılması, özellikle bu dili ana dili olarak konuşan kesimde tepkiye neden oldu.
Nüfusun yaklaşık yüzde 40’ı Rusça konuşuyor
Uluslararası kaynaklara yansıyan bilgilere göre, karar nüfusun yaklaşık yüzde 40’ının Rusça konuştuğu bir ülkede yürürlüğe girdi. Letonya hükümeti, bu tabloya rağmen düzenlemenin ulusal kimliği güçlendirmeyi amaçladığını savunuyor. Yetkililer, kamu kurumlarında Letonca kullanımının artırılmasının devletin egemenlik anlayışının bir parçası olduğunu ve bu adımın kültürel bağımsızlık açısından gerekli görüldüğünü ifade ediyor.
Hükümet çevreleri, dil politikalarının herhangi bir etnik grubu hedef almadığını, yalnızca resmi dilin kamusal alandaki ağırlığını artırmayı hedeflediğini dile getiriyor. Buna karşın Rusça konuşan azınlık, kararın günlük yaşamda dışlanma hissini artırabileceği görüşünde.
Siyasi ve jeopolitik arka plan
Letonya’da son yıllarda dil ve kimlik politikalarına yönelik adımların hız kazanmasında bölgesel gelişmelerin etkili olduğu belirtiliyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Baltık ülkelerinde güvenlik kaygıları ve kültürel hassasiyetler daha belirgin hale geldi. Uzmanlar, Rusça yayınların durdurulması ve eğitimin sonlandırılmasının bu atmosferin bir sonucu olduğunu değerlendiriyor.
Kararın, Moskova ile ilişkilerde yeni bir gerilim başlığı oluşturabileceği de dile getiriliyor. Rus basını ve bazı uluslararası yayın organları, düzenlemeyi azınlık hakları açısından eleştirirken, Letonya yönetimi bu eleştirilere karşı ulusal güvenlik ve kültürel egemenlik vurgusu yapıyor. Konuya ilişkin haberlerde Russia Today gibi Rusya merkezli kuruluşların da sert yorumlara yer verdiği görülüyor.
Toplumsal uyum tartışmaları
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte ülkede toplumsal uyum tartışmaları da yeniden alevlendi. Sosyologlar ve hukukçular, kamusal alanda tek dil kullanımının uzun vadede nasıl sonuçlar doğuracağının yakından izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle Rusça konuşan azınlığın eğitim ve medya alanında kendini temsil edememesi, entegrasyon yerine ayrışma riskini gündeme getiriyor.
Önümüzdeki dönemde uygulamanın sahadaki etkileri, okullarda ve medya alanında nasıl bir dönüşüm yaratacağı ve toplumun farklı kesimlerinin bu sürece nasıl uyum sağlayacağı merakla takip edilecek.
