Türk Dil Kurumu’nun çevrim içi Türkçe Sözlük platformu, 2025 yılı boyunca yoğun bir ilgiyle karşılaştı. Kurumun paylaştığı resmi verilere göre, yıl içinde toplam 152 milyon 365 bin 757 kelime araması gerçekleştirildi. Bu rakam, dijital sözlük kullanımının artık yalnızca akademik çevrelerle sınırlı kalmadığını, geniş bir kullanıcı kitlesine yayıldığını ortaya koydu.
TDK’den yapılan açıklamada, Türkçe Sözlük’te 2018 yılından bu yana yapılan toplam arama sayısının 1 milyar 239 milyon 89 bin 202’ye ulaştığı bilgisi paylaşıldı. Kurum yetkilileri, bu istatistiğin Türkçenin doğru ve etkili kullanımı konusundaki ilginin kesintisiz şekilde sürdüğünü gösterdiğini vurguladı. Açıklamada, Türkçe Sözlük’ün dijital çağda hâlâ en temel başvuru kaynaklarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkat çekildi.
Yaşayan Türkçeyi Temsil Eden Yeni Sözlük Çalışması
TDK, mevcut sözlük çalışmalarının ötesine geçen kapsamlı bir proje üzerinde de çalışıyor. Açıklamada, “yaşayan Türkçenin sözlüğü” olarak tanımlanan yeni bir sözlük için hazırlıkların sürdüğü belirtildi. Bu kapsamda, bütün bilim dallarını ve kültür alanlarını kapsayan, farklı yaş gruplarının dil kullanımını ve farklı ortamlardaki konuşma dilini temsil eden 1 milyar kelimelik dengeli bir derlem/korpus oluşturuluyor.
Söz konusu çalışmanın, yapay zeka destekli bir sözlük yazılımı aracılığıyla yürütüldüğü aktarıldı. Derlem tabanlı bu yeni sözlükle, yaşayan Türkçenin değişen ve gelişen yapısının daha doğru şekilde yansıtılması hedefleniyor. Mevcut Türkçe Sözlük’ün ağırlıklı olarak edebiyat dili sözlüğü niteliği taşıdığına işaret edilen açıklamada, yaklaşık 130 bin madde içerdiği hatırlatıldı. Hazırlıkları süren yeni sözlükte ise madde sayısının bu rakamın oldukça üzerine çıkmasının beklendiği kaydedildi.
2025’te En Çok Merak Edilen Kelimeler
Yıl boyunca yapılan arama eğilimleri de dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. TDK’nin paylaştığı verilere göre, 100 binin üzerinde aranan kelimeler arasında “lima”, “alan”, “kara”, “ünvan” ve “adam” öne çıktı. Özellikle “lima” kelimesi, Türkçe Sözlük’te herhangi bir anlamının bulunmamasına rağmen yoğun şekilde aranmasıyla dikkat çekti.
Bu durumun, kullanıcıların anlamı kesinleşmemiş ya da günlük dilde karşılaşılan kelimelere yönelik merakını yansıttığı değerlendirildi. Yetkililer, sözlük aramalarındaki bu tür eğilimlerin, dilin canlı yapısını ve kullanıcıların dil bilincindeki değişimi ortaya koyduğunu ifade etti.
EBA Üzerinden Yapılan Aramalar Öne Çıktı
TDK açıklamasında, Türkçe Sözlük aramalarındaki artışın özellikle öğrenciler ve eğitimciler tarafından yoğun olarak kullanılan dijital platformlarla bağlantılı olduğuna da dikkat çekildi. Bu kapsamda Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden yapılan sözlük aramaları öne çıktı.
2025 yılı boyunca EBA üzerinden 436 bin 587 sözlük araması yapıldığı, bunların 318 bin 190’ının sisteme giriş yapmış kullanıcılar tarafından gerçekleştirildiği bildirildi. EBA verilerinin, arama eğilimlerinin büyük ölçüde eğitimle ilişkili kavramlar etrafında yoğunlaştığını gösterdiği aktarıldı. Buna göre, platformda en çok aranan beş kelime veya kelime grubu “karekod”, “öğrenci belgesi”, “matematik”, “cevap anahtarı” ve “şube” oldu.
