Yaklaşık bir asırdır İngiltere doğasında yalnızca eski kayıtlarda ve anlatılarda yer alan bir tür için takvim yeniden işlemeye başladı. Avrupa yaban kedisinin ülkeye geri dönüşünü hedefleyen kapsamlı proje, hem bilim dünyasında hem de kamuoyunda büyük bir beklenti yaratmış durumda. Yetkililer, 2027 yılına kadar sürecek hazırlıkların ardından türün yeniden doğal yaşamla buluşturulmasını planlıyor.
Bir Asırlık Sessizlik Sona Eriyor
Avrupa yaban kedileri, 19. yüzyılın sonlarına doğru İngiltere’nin güneybatısındaki doğal alanlardan tamamen silindi. Özellikle Exmoor ve çevresinde yaygın olan tür, yoğun avlanma, habitat kaybı ve artan insan baskısı nedeniyle yok oldu. Aradan geçen yaklaşık 100 yılın ardından, South West Wildcat Project ile bu sessizliğin bozulması hedefleniyor. Proje kapsamında 2027 yılına kadar 40 ila 50 yaban kedisinin kontrollü şekilde doğaya bırakılması planlanıyor.
“Bu Yok Oluşun Sorumlusu İnsan”
Projenin koordinasyonunda görev alan Cath Jeffs, yaban kedilerinin ortadan kaybolmasının doğal bir süreç olmadığını özellikle vurguluyor. Jeffs’e göre bu tür, İngiltere’nin yalnızca faunası değil, aynı zamanda doğal mirasının da bir parçası. “Bu hayvanlar burada yaşıyordu. Yok oluşlarının nedeni doğa değil, insan eliyle yapılan zulümdü. Onları geri getirmek ekolojik olduğu kadar ahlaki bir sorumluluk,” sözleri, projenin temel yaklaşımını özetliyor.
Devon Neden Merkezde?
Uzman ekiplerce yapılan uzun süreli çevresel analizler, Devon bölgesinin yaban kedileri için en uygun alanlardan biri olduğunu ortaya koydu. Geniş ormanlık alanlar, parçalanmamış habitat yapısı ve görece düşük şehirleşme oranı, türün hayatta kalma ihtimalini artıran başlıca faktörler arasında yer alıyor. Bölgedeki av kaynaklarının zenginliği de yaban kedilerinin doğal beslenme düzenini sürdürebileceğini gösteriyor.
Halk Desteği Beklentilerin Üzerinde
Proje yalnızca bilim insanlarının değil, bölge halkının da güçlü desteğini almış durumda. Exeter University tarafından yürütülen bir araştırma, Güney Batı İngiltere’de yaşayanların yüzde 71’inin yaban kedilerinin geri dönüşünü olumlu karşıladığını ortaya koydu. İnternet üzerinden yapılan anketlerde ise bu oran yüzde 83’e kadar yükseldi. Uzmanlar, bu toplumsal desteğin projenin sürdürülebilirliği açısından kritik önemde olduğuna dikkat çekiyor.
Doğal Dengeyi Yeniden Kurabilir
Ekologlara göre Avrupa yaban kedilerinin dönüşü, ekosistemde önemli değişimlere yol açabilir. Özellikle fare, tarla faresi ve tavşan gibi türlerin aşırı artan popülasyonlarının kontrol altına alınmasında doğal bir denge unsuru olması bekleniyor. Ayrıca istilacı türler arasında gösterilen gri sincapların sayısının sınırlanmasına da katkı sağlayabilecekleri belirtiliyor. Yetkililer, yaban kedilerinin insanlara, evcil hayvanlara veya çiftlik hayvanlarına yönelik ciddi bir tehdit oluşturmadığının altını çiziyor.
En Büyük Tehdit: Melezleşme Riski
Projenin önündeki en kritik sorunlardan biri, yaban kedilerinin evcil kedilerle çiftleşme ihtimali. Bu durum, türün genetik bütünlüğünü tehlikeye atabiliyor. Yetkililer, bu riski azaltmak için hayvan refahı kuruluşlarıyla birlikte kısırlaştırma ve kontrol programları yürütmeyi planlıyor. Amaç, doğaya bırakılacak bireylerin genetik saflığını mümkün olduğunca korumak.
İskoçya’dan Gelen Umut
Benzer çalışmalar Scotland’ta da devam ediyor. Bir milli parkta doğada dünyaya gelen ilk yaban kedisi yavrularının görüntülenmesi, bu tür projelerin başarısına dair önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor. İngiltere’deki ekipler, İskoçya’daki bu deneyimlerden faydalanarak süreci daha kontrollü ve bilimsel temelde ilerletmeyi hedefliyor.
2027 İçin Geri Sayım Başladı
Yetkililer, doğaya salım öncesinde çiftçiler, yerel halk ve ilgili tüm paydaşlarla şeffaf bir iletişim süreci yürütüleceğini belirtiyor. İlk yaban kedilerinin 2027 yılında doğal yaşama bırakılması planlanırken, sürecin aşamalı ve yakından izlenen bir yol haritasıyla ilerlemesi öngörülüyor. İngiltere doğası, yaklaşık bir asır sonra kaybettiği sessiz avcısıyla yeniden buluşmaya hazırlanıyor.
